"Lettres des Grisons": Wissenschaft, Religion und Diplomatie in der Korrespondenz von Johann Jakob Scheuchzer. Eine Edition ausgewählter Schweizer Briefe (1695–1731)
ed. von Simona Boscani Leoni, République des Lettres 2019

Biographische Angaben

Johannes Martinus (1644-1733), Sohn des Martinus, wirkte als Pfarrer in Sent und ab 1668 in Ramosch. 1684 veröffentlichte er Philomela, eine viel geschätzte Sammlung geistlicher Lieder und Psalmen nach Melodien von Johann Wilhelm Simmler. 1693 veröffentlichte er zusammen mit Andreas Rauch das Andachtsbuch Abyss dal'aeternitat. 1724 gab er Il saltar dils morts heraus, Martinus’ ladinische Übersetzung von Johannes Moelis Publikation von 1680. Martinus übersetzte die Bibel ins Rätoromanische und gilt als Verfasser der Dokumentensammlung “Cudesch cotschen da Ramosch”.

Briefwechsel mit Scheuchzer

Forschungsliteratur

Martinus an Scheuchzer, 04.09.1702

Ab eo tempore quo primum te Vir Celeberrime videre, & quæ miranda erga me tua fuit humanitas ac liberalitas unà / cum alijs Viris præclaris, lautissima, præter omne meritum meum & expectationem frui licuit coena, tuoque insuper gau−/ dere colloquio, quo etiam animum meum pascere mihi contigit, incredibilè omnino tui incensus amore Excellentiam tuam / qualibuscumque officiolis meis colendam merito mihi proposui: At verò cum à tua consuetudine, cujus ego suavitatem/ tum primum quasi primoribus labris gustare coeperam tam cito dirimi, ac tanto locorum intervallo disjungi coactus / fuerim nihil mihi prius agendum fore putavi, quam ut promissi etiam mei memor rerum nonnullarum quæ hic apud/ nos gestæ aut visæ fuere, eximis sedulitatis, ac raræ Eruditionis tuæ Chronico, si placuerit inserendarum, participem/ te Vir Excell[entissi]me redderem: Quod autem citius id effectui non dederim, cave, quæso, credas Vir celeberrime, oblivione / tui, aut tam supina aliqua negligentia, me hactenus retardatum fuisse, inter alia autem quæ scripturientem me/ sufflaminarunt, novi quidam fuere contigui quasi fonticuli in Oeni fluvij ripa hieme superiori detecti, de/ quorum mirabili virtute tantus hominum rumor ferijt aures, ut ex omnibus vicinis communitatibus nostris / tantus ad aquas istas hauriendas fuerit concursus ut diu noctuque alius alium non modò apud fontes exceperit sed/ & sæpius altercationibus ne dicam etiam verberibus expellere conatus fuerit, sicque id genus aquæ à plebe depræ-/dicatis hinc inde per communitates nostras asportatum venale habitum & expositum fuerit: Varias Vir Præstant[issi]me / hujus aquae à plebe deprædicatas, dubia fide commemorare virtutes non est mei instituti; Hoc saltem quod/ ipse cum alijs expertus fui leviter attingam, ne forsan ultra modum sparsi forsan etiam ficti nimium longè/ serpant ac decipiant rumores. Visa & comperta fuit hæc aqua salsa purgativa & fermentativa adeo ut/ massa ea aqua subacta confestim perinde ac fermento mixta, mirum in modum excrescat, placentas, panesque ex/ ejusmodi massa confectos statim furno immissos & coctos gustui gratissimos reddat, & quod magis invi[s]um, placentæ, / iis quibus etiam ova addita fuerint non dissimules videantur, flavæ nimirum & gustui non minùs gratæ, quum, contra/ placentæ & panes aqua communi adhibita ex eadem farina, eodemque tempore confecti & cocti marcescentes nec colore/ nec sapore gustui satisfacientes comperiantur, quominus etiam hæc una cum alijs nonnullis de quibus Tiguri inter nos/ mentio facta fuerat citiùs perscriberem, obstitit etiam conatus D.ni Jacobi Stupani Ph[ilosophiæ] & Med[icinæ] Doctoris cele−/berrimi, qui hasce una mecum tempore verno non modò lustrare, sed exactiùs examinare voluit aquas, nec quidem/ tantum fermentativas sed & proximas ac prope modum contiguas aquas salsas, acidulas, sulphureas, quæ vix centum/ à se invicem distant passus. Salsæ, inquam à novis istis detectis in Scoliensi territorio, sed Oeno interfluente, acidu−/læ vero & sulphureæ vix mille ab his passibus dissitæ, à se invicem verò ibidem centum passubpassus, a communitate amplissima verò / Scoliensi passus circiter ducentos distantes visuntur: Horum, inquam fontium omnium accuratiorem præfatus/ D. Doctor Stupanus meditatur & σύν θε̩ώ in lucem dabit descriptionem, aliquam hactenus ὡς ἐν ἀποκαραδοκίᾳ / tibi Vir Excell[entissi]me communicandam expectavi & hodie demum ab ipso accepi σκιαγραφίαν: Visimus haud ita pridem/ fontes hosce omnes, sed tempore hoc verno Oeni aquis inundatos conspicere separatos novos hieme præterita de−/tectos non licuit, ebullientes quidem aquarum harum bullas cernere facile est, at separatas haurire nisi tempore/ hiberno decrescentibus Oeni aquis impossibile foret, facili verò negotio muro seu maceria aliqua ab Oeni inundatione / binii hi nuper detecti fonticuli separari possent.

Second paragraph omitted.

7 paragraphs omitted.

ID 18266

Scheuchzer an Martinus, 14.10.1702

Merentur eruditissimæ Tuæ, simulac humanissimae, d. 24. Aug./ Remusii datæ non duntaxat aliquot linearem g remunerationem,/ sed realem quamvis officiorum quorumvis reciprocationem. Sicuti/ hactenus et semper progressus Historiæ Helveticæ Naturalis mihi curæ/ est atque cordi, ita non possum non illos singulari prosequi amore atque/ affectu, qui subsidia offerent et præbent proposito huic promovendo,/ idonea: Hos autem inter Tu Vir Clarissi[mus] manes veluti inter stellas/ Luna minores. Perge mecum inservire publico, imò [exercere] / opera Ter Maximi Naturæ Authoris, à quo ardentibus id expeto/ votis, ut largâ benedictione tuum erga me animum beet./ De Fonte in valle periodico in valle Dassa Territorii Remu-/siensis rogo me informes, an fluat per totum annum, vel solum per/ æstatem? An certam quandam horam copiosé fluat, et definito certo/ temporis puncto fluere cesset? Gratissimæ porro erunt narratio-/nes de Longævis, et cæco mirum maxime mentisque in[dessime] claro./ Singulari autem cum cura commendo inquisitionem ad quaestiones/ seqq. (N. 3 sunt Woodwardianis de nebulis). Dis De-/fendi hisce diebus ὀρεσιφοίτες Helveticum s[ive] descriptionem / Jtineris alpini Physico-medicam, quæ si grata foret tecum/ communicabo. Vale his et porro amore perge.

ID 18267